Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT): 2025 Güncel Rehber

(PGT), tüp bebek (IVF) tedavisi sırasında elde edilen embriyoların transfer edilmeden önce genetik olarak incelenmesi işlemidir. Bu yöntem sayesinde embriyolarda kromozom sayısı, yapısal bozukluklar veya belirli genetik hastalıklar tespit edilebilir. Böylece yalnızca sağlıklı embriyolar seçilerek transfer edilir ve sağlıklı gebelik şansı artar. PGT, tekrarlayan düşükleri olan, ileri yaşta gebe kalmayı planlayan veya genetik hastalık taşıyıcısı olan çiftler için önemli bir teknolojidir.

Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT) Nedir?

PGT, embriyo gelişiminin 5. veya 6. gününde (blastokist evresi) embriyodan birkaç hücre alınarak yapılan gen analiz işlemidir. Bu analiz ile embriyonun gen yapısı değerlendirilir ve anormal olanlar transfer edilmez.

PGT Kimlere Önerilir?

Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı yaşayan çiftler
İleri yaş gebelik isteyen kadınlar (≥38 yaş)
Tekrarlayan düşük öyküsü olan çiftler
Kromozomal dengesizlik veya genetiGenetik Tanı hastalık taşıyıcıları
Cinsiyet geçişli gen hastalık riski olan çiftler
Ailede ciddi genetik hastalık öyküsü bulunan çiftler

PGT ve PGD Arasındaki Fark

PGD (Preimplantation Genetic Diagnosis) terimi genetik hastalık tanısı için kullanılırken, PGT hem kromozom sayısal bozukluklarını hem de tek gen hastalıklarını kapsar. Günümüzde PGT, PGD teriminin yerine geçmiştir.

PGT Aşamaları

IVF Süreci: Yumurta uyarımı, yumurta toplama ve döllenme işlemleri yapılır.
Embriyo Gelişimi: Embriyolar 5. veya 6. güne kadar laboratuvarda takip edilir.
Embriyo Biyopsisi: Blastokistin trofoektoderm tabakasından 5-7 hücre alınır.
Genetik Analiz: Hücreler NGS (Next Generation Sequencing) veya array-CGH gibi ileri teknolojilerle analiz edilir.
Sağlıklı Embriyo Seçimi: Gen olarak normal olan embriyolar dondurulur veya taze transfer yapılır.

PGT ile Tespit Edilebilen Durumlar

PGT Tipi	Açıklama
PGT-A	Kromozom sayısal bozukluklarını (aneuploidi) tespit eder. Down sendromu (Trizomi 21) dahil.
PGT-M	Tek gen hastalıklarını tespit eder (ör: Talasemi, Kistik Fibrozis).
PGT-SR	Kromozomal yapısal bozuklukları (translokasyon, inversiyon) tarar.

Avantajlar

Sağlıklı embriyo seçimi sayesinde düşük riski azalır.
Tek embriyo transferi ile çoğul gebelik riski düşer.
Gebelik oranı artar, tedavi süresi kısalır.
Genetik hastalık taşıyıcılarının sağlıklı bebek sahibi olma şansı artar.

Riskler ve Sınırlılıklar

Embriyo biyopsisi deneyimli embriyolog gerektirir.
Nadir de olsa biyopsi sırasında embriyo hasar görebilir.
Yanlış negatif/pozitif sonuç riski %1’den azdır.
Maliyet klasik IVF’e göre yüksektir.

PGT 2025 Fiyat Tablosu

Hizmet	2025 Ortalama Fiyat (TL)
Standart IVF Tedavisi	80.000 – 110.000
PGT-A (Aneuploid Tarama)	45.000 – 60.000
PGT-M (Tek Gen Hastalık)	50.000 – 70.000
Embriyo Biyopsisi	15.000 – 25.000
Toplam Ortalama	130.000 – 180.000

PGT’nin Etik ve Yasal Boyutları

Türkiye’de PGT yasal olup Sağlık Bakanlığı onaylı merkezlerde yapılmaktadır. Ancak yalnızca tıbbi gerekçe varlığında uygulanabilir. Cinsiyet seçimi sadece genetik hastalık taşıyıcılığı için yapılabilir, sosyal amaçlı cinsiyet seçimi yasaktır.

Yaşam Tarzı ve Hazırlık

Vitamin ve folik asit desteği alınmalı.
Sigara ve alkol bırakılmalı.
İdeal kiloya ulaşılmalı.
Stres yönetimi sağlanmalı.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Soru	Cevap
PGT embriyoya zarar verir mi?	Hayır, deneyimli embriyologlar tarafından yapıldığında embriyo gelişimi etkilenmez.
PGT başarı oranını ne kadar artırır?	Sağlıklı embriyo transferi ile gebelik oranı %20’ye kadar artabilir.
PGT kimlere önerilmez?	Genç, sağlıklı ve açıklanamayan infertilitesi olmayan çiftlerde rutin önerilmez.
PGT cinsiyet seçimi için kullanılabilir mi?	Evet, ancak yalnızca X’e bağlı genetik hastalık riski olan durumlarda yasal olarak yapılır.
PGT sonrası embriyolar dondurulabilir mi?	Evet, dondurularak ileride kullanılabilir.
PGT sonucunu bekleme süresi ne kadar?	Genetik analiz yaklaşık 1-2 hafta sürer.
Yanlış sonuç riski var mı?	%1’den azdır, laboratuvar kalite standartları ile risk minimize edilir.
PGT maliyeti SGK tarafından karşılanır mı?	Hayır, özel ödeme gerektirir.
Kaç embriyo test edilebilir?	Toplanan tüm embriyolar test edilebilir, ücret embriyo sayısına göre değişebilir.
PGT ile sağlıklı bebek garantisi var mı?	Hayır, ancak genetik hastalık riski büyük ölçüde azaltılır.
Tekrarlayan düşüklerde PGT önerilir mi?	Evet, kromozomal bozukluklara bağlı düşükleri önlemek için etkilidir.
Yaşlı çiftlerde PGT daha mı önemli?	Evet, ileri yaşta kromozom anomalisi riski arttığı için PGT önerilir.
Embriyo biyopsisi ne zaman yapılır?	Genellikle 5. veya 6. gün (blastokist evresi) yapılır.
PGT süreci ne kadar uzatır?	Genetik analiz nedeniyle transfer genellikle dondurulmuş siklusa kaydırılır.
PGT’nin yan etkisi var mı?	Embriyo biyopsisi dışında anne adayına ek bir yük getirmez.
PGT ile hangi hastalıklar tespit edilebilir?	Down sendromu, Turner, Klinefelter, talasemi, kistik fibrozis gibi yüzlerce hastalık tespit edilebilir.
Başarısız IVF sonrası PGT tekrar yapılabilir mi?	Evet, yeni siklusta tekrar uygulanabilir.
PGT laboratuvar seçimi önemli mi?	Kesinlikle evet. Deneyimli ve akredite laboratuvarlar tercih edilmelidir.
PGT sonrası tek embriyo mu transfer edilir?	Genellikle tek embriyo transferi yapılır, çoğul gebelik riski azaltılır.
Yurtdışında PGT yaptırmak gerekir mi?	Türkiye’deki merkezler dünya standartlarında hizmet verdiği için yurtdışına gitmek çoğu zaman gerekmez.

Sonuç

Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT), sağlıklı gebelik şansını artıran, hastalık riskini azaltan güvenilir bir yöntemdir. 2025 yılı itibarıyla modern laboratuvarlarda yüksek doğrulukla uygulanmaktadır. En iyi sonuç için deneyimli klinik ve genetik laboratuvar seçimi önemlidir.